{"id":240,"date":"2026-07-01T08:02:04","date_gmt":"2026-07-01T08:02:04","guid":{"rendered":"https:\/\/kunstbos.nl\/?p=240"},"modified":"2026-07-12T12:07:07","modified_gmt":"2026-07-12T12:07:07","slug":"een-samenscholing-van-abstracte-natuurvormen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kunstbos.nl\/index.php\/2026\/07\/01\/een-samenscholing-van-abstracte-natuurvormen\/","title":{"rendered":"Een samenscholing van abstracte natuurvormen"},"content":{"rendered":"\n
\"\"
Wilhelmina Barns-Graham: \u2018Gletsjerschilderij, groen en bruin\u2019 (1951) olieverf op doek (54,5×64,2cm) Sheffield Museum<\/sup><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Visualia 1585
De grote verandering in het leven van\u00a0landschapsschilder\u00a0Wilhelmina Barns-Graham (1912-2004), \u00e9\u00e9n van de leden van de\u00a0naoorlogse\u00a0St.Ivesgroep,\u00a0was een tocht\u00a0in 1949\u00a0over de\u00a0Zwitserse Grindelwald-gletsjer\u00a0ten noorden van de Eiger.\u00a0Nu is die gletsjer weggesmolten, mar toen was het nog een natuurwonder, een ongekend landschap. Barns-Graham\u00a0toonde\u00a0al\u00a0eerder grote belangstelling voor abstracte kunst, hoewel ze zelf doorgaans figuratief schilderde. Maar op die gletsjer leerde ze pas echt kijken. Hoe schilder je een landschap dat bestaat uit verticale vormen, kaarsrechte wanden, geometrische volumes\u00a0en\u00a0stapelingen?Bestaan\u00a0eigenlijk\u00a0niet alle landschappen uit geometrie? Is\u00a0er niet\u00a0\u00e9\u00e9n\u00a0alles overkoepelende en verbindende vormentaal in de natuur aanwezig zoals de Duitse natuurvorser Alexander\u00a0von\u00a0Humboldt al een eeuw eerder had ontdekt? En\u00a0is\u00a0abstracte kunst\u00a0misschien\u00a0de sleutel om die vormentaal te ontsluiten?
Zo tekende en schilderde\u00a0Barns-Graham\u00a0tussen 1949 en 1952\u00a0ineens een serie gletsjerschilderijen, intrigerende, bijna science fiction-achtige composities\u00a0met\u00a0volumes in koude, blauwe grijzen. Rechtopstaande\u00a0kolommen, zoals de oeroude\u00a0menhirs<\/em>\u00a0die je wel in het Engelse landschap tegenkomt. Een plastisch en ruimtelijk samenscholen.
En wat dan gebeurt, is dat Barns-Graham ineens ook de rotskust en de kliffen in haar Engelse omgeving opbouwt\u00a0vanuit die universele, abstracte beeldtaal. Die kliffen, zoals\u00a0Cliff<\/em>\u00a0uit 1952, heeft een metamorfose ondergaan door wat je oog ziet en wat een scherpe blik heeft ontdekt. De kust is een gletsjer geworden, met een maantje in de lucht en de zee onderaan om aan te geven: dit is echt nog wel een landschap. Totdat ze in de jaren daarna ook deze excuses weglaat en unverfroren composities van louter vormen schildert die voor haar\u00a0het universeleweergeven. W\u00e9g met al die\u00a0verplichte\u00a0details als bomen, weggetjes, bootjes en huisjes die we\u00a0nodig denken te hebben om een landschap te herkennen. Je denkt bij\u00a0pure\u00a0abstractie dat er, afgezien van kleur en vorm,\u00a0niks te zien is, maar bij Barns-Graham\u00a0biedt\u00a0abstractie\u00a0nou juist het venster op de werkelijkheid.
Het mooie is, je ziet\u00a0in het werk van Barns-Graham\u00a0van tien jaar eerder\u00a0al een vermoeden.\u00a0Als ze in 1945 haar simpel ingerichte atelier schildert, is alles herkenbaar, maar tevens een geometrische uitstalling, een abstracte compositie van rechthoeken, vierkanten en verticale en horizontale balken. Alleen de gele vaas heeft een menselijke vorm.\u00a0
Barns-Graham bleef experimenteren met abstractie om de kracht van de natuur zichtbaar te maken.\u00a0Haar potloodtekeningen zijn daar mooie voorbeelden van. Daarop is het landschap teruggebracht tot grote vormen, als van tektonische platen die elkaar in evenwicht houden. Of zoals een\u00a0vuurwerk, bestaande uit\u00a0kleurige\u00a0stippen, als abstrahering van\u00a0zo\u2019nvuurwerklandschap\u00a0van James McNeill Whistler.\u00a0
Eric Bos
kunstbos.nl

\u2018Wilhelmina Barns-Graham:\u00a0\u2018Nature in Motion\u2019. Museum Belv\u00e9d\u00e8re,\u00a0Oranjewoud bij Heerenveen. Open: dit\/m zo 10-17uur. T\/m 20 september 2026.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Visualia 1585De grote verandering in het leven van\u00a0landschapsschilder\u00a0Wilhelmina Barns-Graham (1912-2004), \u00e9\u00e9n van de leden van de\u00a0naoorlogse\u00a0St.Ivesgroep,\u00a0was een tocht\u00a0in 1949\u00a0over de\u00a0Zwitserse Grindelwald-gletsjer\u00a0ten noorden van de Eiger.\u00a0Nu is die gletsjer weggesmolten, mar toen was het nog een natuurwonder, een ongekend landschap. Barns-Graham\u00a0toonde\u00a0al\u00a0eerder grote belangstelling voor abstracte kunst, hoewel ze zelf doorgaans figuratief schilderde. Maar op die gletsjer […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":241,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-240","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kunstbos"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kunstbos.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/240","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kunstbos.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kunstbos.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kunstbos.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kunstbos.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=240"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/kunstbos.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/240\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":264,"href":"https:\/\/kunstbos.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/240\/revisions\/264"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kunstbos.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/241"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kunstbos.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=240"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kunstbos.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=240"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kunstbos.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=240"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}